Առաջադրանք

Բառակապակցությունն անվանիր մեկ բառով:
Յոթ գլխով,- Յոթ գլխանիՍտրուկի մտքով – Ստրկամիտ,Լի և առատ – Լիառատ,Կյանքի հյութ- ԿենսահյութՑավից լլկված – Ցավալլուկ ,Մոլոր մտքով – Մտամոլոր,Սուր ընթացող -Սուրընթաց Խելքը կորցրած – Խելակորույս,Նոր հայտնված-Նորահայտ Մենակ ապրող – Մենակյաց Խիստ բարքով – ԽստաբարոԵրկար ապրող-ԵրկարակյացՆոր եկած – Նորեկ,Աչքին հաճելի – Ակնհաճո:2․Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով ստացիր նոր բարդ բառեր:Հորդահոս – ԱրագահոսՍառնորակ-ԲարձրորակԱնուշահամ- ՔաղցրահամԿենսագիր – ՕրագիրԶբոսանավ – ՍուզանավԿարմրազգեստ – ԼողազգեստԳայլաձուկ- Օձաձուկ
3. Տրված բառերի վերջին բաղադրիչները փոխելով ստացիր նոր բառեր:Բարձրախոս-ԲարձրադիրԴեղնակտուց-ԿարմրակտուցՋրաղաց-ՋրամարտԱշխարհամարտ-ԱշխարհաստեղծԾովածոց-ԾովագնացԼեռնագնաց-ԼեռնագետՍրբավայր-Սրբապիղծ
Ինքդ փորձիր կազմել նմանատիպ առաջադրանք;

Advertisements

Армения – музей под открытым небом.

Армения – музей под открытым небом.  
Республика Армения – маленькая страна с большой историей, страна, богатая таинственными преданиями и легендами.
Согласно одной из них, после Всемирного потопа ковчег прародителя человечества Ноя пристал к подножью библейской
горы Арарат. Здесь Ной поселился вместе со своими детьми и
внуками и основал город Нахичеван. Отсюда потомки Ноя расселились впоследствии по всему миру. Поэтому путешествие в
Армению можно назвать возвращением к истокам.
Ни одна страна в мире за свою историю не имела так много
столиц, как Армения. Среди них были Ван, Армавир, Ервандашат, Арташат, Тигранакерт, Вагаршапат, Двин, Багаран,
Ширакаван, Карс, Ани и, наконец, Ереван.
Библейская легенда повествует, что Ной во время потопа впервые увидел сушу на том месте, где сейчас расположен
Ереван и сказал: «Еревум э», что по-армянски означает «видна», т.е. видна суша. Отсюда и происходит название Еревана
– столицы Республики Армения, одного из древнейших городов
мира.
Правнук Ноя Айк (Гайк) Азганаз («высокий», «слава нации»), согласно «Истории Армении» «отца армянской историографии» Мовсеса Хоренаци, стал основателем династии первых армянских царей и родоначальником армян. Легенда  гласит, что по предложению ассирийского царя Бэла Айк участвовал в постройке Вавилонской башни. Пытаясь хитростью
подчинить себе Айка, Бэл предложил ему избрать любые, даже
самые плодородные земли Вавилона для переселения в пределы своих владений. Айк категорически отказался. Тогда Бэл
объявил войну Айку. Решающая битва произошла у озера Ван,
где войска Бэла были разбиты, а он сам погиб от стрелы Айка.
На месте сражения было основано поселение Айкашен в честь
победителя. Айк начал объединение армянских княжеств в единое царство. Самоназвание армян – «хай» («hai») произошло от
армянского Айк (Нaik) – «страна Айка».

______________________________________________________________________________
Раскопки подтверждают, что нынешняя территория Армении была заселена ещё с древних времён. На сегодняшний  день на всей территории Республики Армения (29.8 тыс. кв. км), составляющей менее одной десятой части исторической  Армении, сохранилось более 25 тысяч памятников: древние
пещеры, городища, крепости, языческие храмы, христианские
церкви, редчайшие фрески, каналы, хачкары.
Люди справедливо называют Армению и Ереван «музеем
под открытым небом». Древнейшими поселениями Еревана являются Шенгавит, Арин-берд, Кармир блур, Цицернакаберд.
В 782 г. до н. э. Аргишти I, царь Ванского царства, решил создать на Красном холме крепость Эребуни как стратегический
объект для закрепления урартов в Араратской долине, оставив
дату основания города на стеле из камня. В Шенгавите во время
раскопок было обнаружено множество предметов, относящихся
к культуре IV-II тысячелетия до н.э.: бронзовые и каменные
орудия, наконечники, золотые и серебряные украшения, а на
территории Цицернакаберда – гробницы, керамические и дру-
гие драгоценные изделия. В древнейших поселениях столицы
обнаружены плавильни, разные сорта пшеницы, косточки винограда и т.д.
Уже в III-II тысячелетии до н.э. на Армянском нагорье плавили железо, обрабатывали металлы, приручили лошадь, создали первый в мире иероглифический алфавит («еркатагир» – письмо железного века).
В центре Армении расположена Араратская долина – колыбель культурной, экономической и политической жизни как  армянского народа, так и всей мировой цивилизации в целом.

_______________________________________________________________
По всей стране разбросаны бесчисленные памятники дохристианской эпохи: античный храм Гарни (III-II вв. до н.э.), развалины урартских городов, а также древних армянских столиц – Двина, Армавира, Арташата, историко-археологический музей-заповедник Мецамор с хорошо сохранившейся системой медеплавилен (III-II тысячелетие до н.э.). Недалеко от города
Сисиан находится самая древняя на земле Караунджская обсерватория (Зорац карер), которой около 7500 лет. Армения была первой страной, которая в 301 г. приняла христианство как государственную религию. Наша земля богата и памятниками христианской архитектуры: базиличная церковь в Апаране (IV
в.), крестово-купольный миниатюрный храм Кармравор (VII в.)
в Аштараке, комплекс Мармашен (X-XI вв.), монастырские ансамбли Севана (IX в.), Санаина, Ахпата, пещерный монастырь Гегард (IV-XIII вв.) в ущелье реки Гарни. Недалеко от Гориса находится жемчужина средневековой армянской архитектуры – монастырь Татев (IX в.) со средневековым университетом
(XIV-XV вв.). Известный храм VII века Звартноц (храм «Бдящих сил», т.е. ангелов) был разрушен землетрясением. Сегодня территория Звартноца – это археологический заповедник и музей, в котором можно увидеть модели-варианты реконструкции храма, многочисленные скульптурные фрагменты. Недалеко от Звартноца находится город Эчмиадзин, прежнее название
которого – Вагаршапат. Согласно легенде, первому патриарху Григору Лусаворичу (Просветителю) приснилось, как единорожденный, т.е. Христос, сошёл с неба с огненным молотом в руках и указал место для постройки собора. На этом месте в 303 г., где ранее находился древний языческий храм, и была заложена церковь, названная «Эчмиадзином», что по-армянски
означает «место сошествия единорожденного»

Путешествие по Армении смело можно назвать паломничеством по святым местам: обителям, монастырям, храмам. Великий английский поэт Байрон писал: «На всём земном шаре
нет другой страны, которая была бы так насыщена чудесами, как земля армян…»
плавить железо – հալեցնել երկաթը
обрабатывать металл – մշակել մետաղը
плавильня – մետաղաձուլարան
иероглифический алфавит – մեհենագրային այբուբեն
наконечник – ծայրակալ, ծայրադիր
обитель – վանք, մենաստան
монастырь – մենաստան
храм – վանք
сошествие – գալուստ, էջք
насыщать – հագեցնել
стратегия – ռազմավարություն
фреска – որմնանկար

Задание 1.

Подберите синонимы к данным словам, используя
слова для справок.
Легенда, большой, прародитель, битва, создать, развалить,
древний, бесчисленный, миниатюрный, памятник.
Слова для справок: сотворить, старый, предание, родоначальник, разрушить, монумент, огромный, маленький, многочисленный, война.

Задание 2.

Подберите антонимы к данным словам, используя
слова для справок.
Мир, погибнуть, победить, открытый, справедливо, смело, начать, суша, первый, сегодняшний.
Слова для справок: вода, несправедливо, родиться, проиграть,
война, последний, вчерашний, трусливо, закрытый, закончить.
Задание 3.

а) Определите значение данных слов.
Прародитель, правнук, родоначальник, единорожденный, землетрясение.
б) Приведите свои примеры, используя части слова пра-,
родо-, едино-, земле-.
Задание 4. 

а) Измените словосочетания, поставив их в форме
множественного числа.
Большая страна, таинственная легенда, армянский царь, древнее поселение, исторический музей, стратегический объект,
каменный наконечник, серебряное украшение, драгоценный
камень, старый город, миниатюрный храм.
б) Составьте с полученными словосочетаниями предложения.
Задание 5.

От данных существительных образуйте глаголы.
Составьте с ними словосочетания.
Путешествие, название, основание, реконструкция, раскопки,
царство, открытие, образование, поселение, битва.
Задание 6. 

Образуйте от глаголов несовершенного вида глаголы совершенного вида. Составьте с полученными словами
предложения.
Селить, строить, основывать, сохранять, разваливать, созидать,
сниться, писать, видеть, насыщать.
Задание 7. Ответьте на вопросы, заменяя прилагательные существительными с предлогом из.
Образец: – Это золотые украшения? – Да, это украшения из
золота.

1. – Это серебряные украшения? 2. – Это железные наконечники? 3. – Это металлические копья? 4. – Это бронзовая статуэтка? 5. – Это каменные изделия? 6. – Это глиняная посуда?
7. – Это медные монеты? 8. – Это керамические вазы? 9. – Это
кожаные предметы? 10. – Это золотой браслет?
Задание 8. Перепишите предложения, поставив слова из скобок в нужном падеже.
В древности на (Армянское нагорье) плавили железо и обрабатывали металлы. 2. На (эта территория) обнаружены древние
плавильни. 3. Решающая битва между (Айк и Бэл) произошла
у (озеро) Ван. 4. На (весь земной шар) нет (другая такая страна). 5. В (Армения) много (архитектурные памятники). 6. Это
храм (античная эпоха). 7. Туристы побывали в (Гарни, Гегард,
Нораванк). 8. Это крепости эпохи (Ванское царство). 9. Были
найдены украшения из (золото и серебро). 10. Вам надо обязательно побывать в (Республика Армения).
Задание 9. Пронумеруйте предложения в соответствии с логическим и смысловым содержанием данного текста.
а) Люди справедливо называют Армению и Ереван «музеем
под открытым небом».
б) В центре Армении расположена Араратская долина – колыбель культурной, экономической и политической жизни как
армянского народа, так и всей мировой цивилизации в целом.
в) Великий английский поэт Байрон писал: «На всём земном
шаре нет другой страны, которая была бы так насыщена чудесами, как земля армян…»
г) Армения – маленькая страна с большой историей, страна,
богатая таинственными легендами и преданиями.
д) Здесь Ной поселился вместе со своими детьми и внуками и
основал город Нахичеван.
е) Наша земля богата памятниками христианской архитектуры.
ж) По всей стране разбросаны бесчисленные памятники дохристианской эпохи.
11
Задание 10. Опираясь на информацию текста, закончите предложения.
а) Путешествие в Армению можно …
б) Решающая битва произошла …
в) На сегодняшний день на всей …
г) В центре Армении расположена …
д) Согласно легенде, первому патриарху …
е) Путешествие по Армении смело …
Задание 11. Напишите план текста. Используя план, расскажите, о чём говорится в каждом абзаце.
Задание 12. Ответьте на вопросы по тексту.
а) Почему Армению называют «музеем под открытым небом»?
б) Какие легенды описываются в тексте?
в) Что вы знаете о Вавилонской башне?
г) Согласны ли вы с тем, что путешествие в Армению – это
возвращение к истокам?
д) Какова площадь Республики Армения?
е) Сколько тысяч памятников сохранилось на территории РА?
ж) Какие древнейшие поселения Еревана вы знаете?
з) Какие памятники Армении дохристианской эпохи вы знаете?
и) В каком году Армения приняла христианство?
к) Какие исторические памятники Армении христианского периода вы знаете?
л) Что сказал английский поэт Байрон об Армении?
м) Какие ещё армянские легенды и предания вы знаете?

Առաջադրանք

1․ Կազմել 6-ական բարդ բառ տրված արմատներով՝ դրանք գործածելով որպես բարդ բառի առաջին արմատ․
Արև, բազում, գիր, գլուխ, դեղ։

Արևաշող, արևահամ,արևմուտք,արևելք,արևածաղիկ,արևափայլ:

բազմազան, բազմամատ, բազմաթիվ, բազմապատիկ, բազմաստված, բազմազավակ:

գրասեղան, գրադարան, գրատախտակ, գրապահարան,գրագետ, գրատուն:

գլխիվայր, գլուխկոտրուկ, գլխարկ, գլխացավ,գլխացավանք,գլխառատ:

Դեղատուն, դեղագործ,դեղատոմս, դեղնախտ, դեղձան, դեղահաբ:

 2․Կազմել 6-ական բարդ բառ տրված արմատներով՝ դրանք գործածելով որպես բարդ բառի վեռջին արմատ․ Գիծ, ծաղիկ, ցույց, միտ, նկար։

  Պարագիծ, հետագիծ, ուղղագիծ, հատակագիծ,երկաթգիծ,կորագիծ:

Արևածաղիկ, ջրծաղիկ, ձնծաղիկ, ծաղկածաղիկ,ջրածաղիկ, ծաղկեծաղիկ։

նստացույց, լուսացույց, կողմնացույց, ժամացույց, հեռուստացույց, մատնացույց։

խելամիտ, սրամիտ, բթամիտ, կարծրամիտ, մանկամիտ, միամիտ։

գեղանկար, մանրանկար, գունանկար, գծանկար, լուսանկար, դիմանկար:

Առաջադրանք

Բառակապակցությունները գրեք մեկ բառով․Խոտ ուտող, կյանքի փորձ, դյուրությամբ մարսվող, հաշվի մատյան, մեղուներ բուծող, աչքի բժիշկ, սեր տենչացող, նրբորեն հյուսված, հաց թխող, թռչուն որսացող։

Խոտակեր,կենսափորձ,դյուրամարս,հաշվեմատյան,մեղվաբուծ,ակնաբուժ,սիրատենչ,նրբահյուս,հացթուխ,թռչնորս։

4․Սյունակներից ընտրեք մեկական արմատ և ստացեք բարդ բառեր․1․խոսք         քանդել  գարի         բխել  տուն         հող  առատ       կռիվ  սև              հաց2․հուր         փառք   դուռ          զբաղցել    միտք        զենք    սին           վստահ    ինքը         կից

Խոսքակռիվ,գարեհաց,տնաքանդ,սևահող,առատաբուխ։2.սնափառ,մտազբաղ,դրակից,հրազեն, ինքնավստահ։

Իմ ընկեր. Ակնարկ

Ընկերները շատ կարևոր են մեր կյանքում: Կարծում եմ ՝ առանց ընկերների չենք կարող ապրել: Լավ ընկերներ ունենալու համար ամենակարևորը, իմ կարծիքով, ցանկացած իրավիճակում պատրաստ լինելն է միմյանց օգնելու, այնուամենայնիվ, որքան դժվար է, աջակցեք միմյանց և միասին լուծեք բոլոր խնդիրները:
Ես ունեմ շատ ընկերներ. Բայց ես կցանկանայի առանձնացնել դրանցից մեկին ՝ Միլենաին: Ես ուրախ եմ, որ Միլենաի նման ընկերուհի ունեմ: Վստահ եմ, որ մենք շատ լավ ընկերուհիներ կմնանք:

Թանահատի վանք

Թանահատի կամ Թանադեհի վանքը միջնադարյան Հայաստանի կրոնական ու մշակութային նշանավոր կենտրոններից է եղել, պատմական աղբյուրներում այն հիշատակվում է VIII դարից։ Վանքը կոչվել է նաև Կարմիր, քանի որ կառուցված է կարմիր քարից: Վանքի տեղում եղել է հայոց Անահիտ Աստվածուհուն նվիրված հեթանոսական մեհյան, որին քրիստոնեական տաճարը փախարինել է 5- րդ դարում: Վանքի գլխավոր՝ Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին կառուցվել է 1273-1279 թվականներին` Պռոշյան իշխանների հովանավորությամբ, և հարավային պատին քանդակված է Պռոշյանների զինանշանը՝ արծիվ՝ ճանկերում գառ։ Թանահատի համալիրի մյուս եկեղեցին Սուրբ Նշանն է (13- րդ դար), որի մուտքին որսի տեսարան պատկերող բարձրարվեստ հարթաքանդակ կա։ Վանքի տարածքում կատարված պեղումների ընթացքում բացվել են զույգ ավանդատներով միանավ եկեղեցի, շենքեր, 13-14- րդ դարերի տապանաքարեր, գավիթ։ Գիտնականները պնդում են, որ Թանահատի վանքին կից գործել է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր կրթական հաստատությունը՝ Գլաձորի համալսարանը (1282 թ.): Այս համալսարանում ուսումնասիրել են բնագիտություն, մաթեմատիկա, աստվածաբանություն, երկրաչափություն, աստղաբաշխություն, տոմարագիտություն, մանրանկարչություն և այլն։

Նորավանք

Ամաղուի Նորավանքի համալիրը Վայոց ձորի ամենանշանավոր հոգևոր կենտրոնն է եղել, Սյունյաց Մետրոպոլիտների նստավայրը: Կառուցվել է XIII-XIVդդ -ում, ճարտարապետներ ՍԻՐԱՆԵՍԻ ԵՎ ՄՈՄԻԿԻ կողմից։ Գտնվում է Վայոց Ձորի մարզում, Ամաղու գյուղից 3 կմ հյուսիս-արևելք։ Ըստ Ստեփանոս Օրբելյանի, սրբատեղի է եղել դեռ վաղ միջնադարում:

Հնագույն`   ս. Կարապետ միանավ բազիլիկ եկեղեցին գտնվում է հիմնական հուշարձանախմբի հարավային կողմում:

Նրան հյուսիսից կից է վանքի գլխավոր  ս. Ստեփանոս Նախավկա եկեղեցին, որը կառուցել են իշխան Լիպարիտ Օրբելյանը և Սարգիս արքեպիսկոպոսը 1216-1221թթ.: Եկեղեցին ունի ներքուստ խաչաձև, չորս անկյուններում`    երկհարկ ավանդատներով, ունի արտաքուստ ուղղանկյուն հորինվածք: Ս. Ստեփանոս  Նախավկա եկեղեցուն կից է ս. Գրիգոր եկեղեցի-տապանատունը, որը 1275թ. կառուցել է Տարսայիճ Օրբելյանը`   որպես դամբարան իր եղբոր`   1273թ. զոհված իշխանաց-իշխան Սմբատի գերեզմանի վրա: Այստեղ հետագայում թաղվել են կառուցողը`   Տարսայիճ Օրբելյանը և իր ընտանիքի անդամները: Եկեղեցի- դամբարանում աչքի է ընկնում 1300թ. զոհված Էլիկումի տապանաքարը, որի վրա առյուծ է քանդակված: Ս. Ստեփանոս եկեղեցու գավիթը նույնպես  Օրբելյան տոհմի և վանքի առաջնորդների տապանատունն է: Այն կառուցել է Սմբատ Օրբելյանը1261թ:Գավիթը ուղղանկյուն կառույց է, ունի երկու մուտք`   գլխավորը արևմուտքից է: Հարուստ է հարթաքանդակներով: Ներսում`    ձիավորի և առյուծի որսի տեսարանով, իսկ դրսից, գավթի շքամուտքին`   Աստվածածինը մանուկ Քրիստոսը ծնկին, իսկ վերին ուղղանկյան վրա`   Հայր Աստծու հարթաքանդակն է: Գավթի հատակը ծածկված է Օրբելյան իշխանների, Սյունյաց եպիսկոպոսների ու մետրոպոլիտների տապանաքարերով, որոնց թվում է նաև Ստեփանոս Օրբելյանի տապանաքարը: Ս. Աստվածածին`   «Բուրթելաշեն» եկեղեցին գտնվում է համալիրի հարավ-արևելյան կողմում, կառուցվել է 1339թ.-ին: Պատկանում է ԺԴ դարում Հայաստանում տարածված երկհարկ, եռաստիճան եկեղեցիների տիպին և ճարտարապետական ձևերի ու հարդարանքների նրբագեղությամբ, գեղարվեստական բարձր արժանիքներով համարվում է զարգացած միջնադարյան Հայաստանի  ճարտարապետության ՙկարապի երգը՚:Շենքի առաջին հարկը կիսագետնափոր է`   միակ արևմտյան դռնից դեպի վար տանող 7 աստիճաններով: Ծառայել է որպես տապանատուն: Ներքուստ`   ծածկի կենտրոնական մասում,  քանդակված են 4 ավետարանիչների խորհրդանշանները:Առաջին հարկի մուտքի ճակատակալ, կիսաշրջանաձև քարի հարթաքանդակում պատկերված են գահավորակի վրա նստած Աստվածածինը`    մանուկ Հիսուսը գրկին,  երկու կողմում կանգնած Գաբրիել և Միքայել հրեշտակապետերը:Շքամուտքի շրջանակների մակերեսը ծածկված է հյուսածո զարդաքանդակներով: Շենքի երկրորդ հարկը դրսից և ներսից խաչաձև է`   զարդարված  դեկորատիվ կամարաշարով, իսկ լուսամուտների շրջանակներից վեր`   խոշոր, ուռուցիկ խաչեր են քանդակված: Առաջինից մինչև երկրորդ հարկ տանող զուտ կիրառական նշանակություն ունեցող  աստիճանները, եռանկյունի շրջանակ են կազմում շքամուտքի շուրջը`   յուրօրինակ տեսք տալով շենքին: Բուրթելաշենի հորինվածքում առանձնապես աչքի է ընկնում թեթև, սլացիկ զանգակատան սյունազարդ գմբեթ-ռոտոնդան: Վանքը շրջապատված է եղել  անմշակ քարերով, առանց կրաշաղախի կառուցված պարսպապատով: Պարսպի ներսում է գտնվում վանքի հյուրատունը:Վանքի վերականգնումը և կառուցապատումը ավարտվել է 1999թ.: